Dobór zabezpieczenia obwodu
Kalkulator dobiera prąd znamionowy wyłącznika i charakterystykę wyzwalania do rodzaju odbiornika i przekroju przewodu.
Liczone według PN-HD 60364, dla przewodów miedzianych i aluminiowych w izolacji PVC ułożonych metodą B1. Wynik jest orientacyjny i NIE zastępuje projektu ani pomiarów wykonanych przez osobę z uprawnieniami. Kalkulatory nie uwzględniają grupowania obwodów, temperatury otoczenia, ułożenia w izolacji cieplnej, impedancji pętli zwarcia ani wytrzymałości zwarciowej. Spadek napięcia liczony jest na samej rezystancji żyły: cos φ służy do wyznaczenia prądu obliczeniowego, ale człon reaktancyjny X·sin φ jest POMIJANY — przy długich trasach i obciążeniu indukcyjnym (cos φ poniżej 0,9) realny spadek jest o kilka procent większy niż pokazany.
Warunek doboru: Ib ≤ In ≤ Iz
Prąd obliczeniowy obwodu (Ib) musi być mniejszy od prądu znamionowego wyłącznika (In), a ten od obciążalności przewodu (Iz). Zabezpieczenie chroni PRZEWÓD — dobrane powyżej jego obciążalności przestaje pełnić swoją funkcję, choć nadal się „nie wybija”.
Kalkulator liczy prąd obliczeniowy z mocy i współczynnika mocy, dobiera najbliższy większy wyłącznik z szeregu i sprawdza, czy mieści się on pod obciążalnością wskazanego przekroju.
Charakterystyka B, C czy D
Charakterystyka opisuje, przy jakiej krotności prądu znamionowego zadziała wyzwalacz elektromagnetyczny — czyli jak duży prąd rozruchu wolno odbiornikowi pobrać, zanim wyłącznik uzna to za zwarcie.
- B (3–5 × In) — oświetlenie i gniazda, odbiorniki bez rozruchu
- C (5–10 × In) — odbiorniki mieszane, standard w instalacji użytkowej
- D (10–20 × In) — silniki i transformatory, duże prądy załączania
Przykład: gniazdo 2,3 kW na przewodzie 2,5 mm²
Prąd obliczeniowy przy cosφ = 1 to 10 A. Najbliższy wyłącznik z szeregu to 10 A, ale w praktyce obwód gniazd zabezpiecza się 16 A — i to jest dopuszczalne, bo obciążalność przewodu 2,5 mm² w obwodzie jednofazowym (metoda B1) wynosi 24 A, więc warunek In ≤ Iz jest spełniony.
Ten sam obwód na przewodzie 1,5 mm² (Iz = 17,5 A jednofazowo) warunek In ≤ Iz przy wyłączniku 16 A nadal SPEŁNIA — norma tego wariantu nie zabrania. Praktyka projektowa i tak trzyma na 1,5 mm² wyłącznik 10 A, bo zapas 1,5 A znika przy wiązce przewodów albo cieplejszym otoczeniu, a tych warunków kalkulator nie zna. Ostrzeżenie o zbyt cienkim przewodzie zapala się dopiero powyżej 16 A prądu obliczeniowego (około 3,7 kW) — wtedy szereg MCB przeskakuje na 20 A, a tej nastawy przewód 1,5 mm² już nie udźwignie. W obwodzie TRÓJFAZOWYM ten sam przekrój ma Iz = 15,5 A i wyłącznik 16 A jest już za duży.
Częste pytania — Dobór zabezpieczenia
- Jaki bezpiecznik do gniazdek 2,5 mm²?
- Najczęściej wyłącznik nadprądowy 16 A o charakterystyce B — taką kalkulator dobiera dla gniazd i oświetlenia. Obciążalność przewodu 2,5 mm² w typowym ułożeniu wynosi 24 A w obwodzie jednofazowym, więc warunek In ≤ Iz jest spełniony.
- Czym różni się charakterystyka B od C?
- Progiem zadziałania wyzwalacza zwarciowego: B wyłącza przy 3–5-krotności prądu znamionowego, C przy 5–10-krotności, D przy 10–20-krotności. Rozstrzyga DOLNA granica pasma: poniżej niej wyłącznik na pewno nie zadziała, powyżej — może. Dlatego dla silnika kalkulator liczy prąd rozruchowy i dobiera najniższą literę, która ten prąd przepuści; wyższa charakterystyka nie jest darmowa, bo wymaga odpowiednio niższej impedancji pętli zwarcia, żeby zabezpieczenie zdążyło wyłączyć zwarcie.
- Czy wyłącznik nadprądowy chroni człowieka?
- Nie. Chroni przewód przed przeciążeniem i skutkami zwarcia. Przed porażeniem chroni wyłącznik różnicowoprądowy (RCD), który jest osobnym urządzeniem — kalkulator podpowiada jego czułość i minimalny typ obok dobranego wyłącznika.
- Kiedy RCD 30 mA jest obowiązkowy?
- Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych nakazuje stosować urządzenia różnicowoprądowe (§183 ust. 1 pkt 3), ale ani czułości, ani wykazu obwodów nie podaje — te są w normach, które WT czynią obowiązkowymi przez §180 i załącznik nr 1. Ochrona 30 mA obejmuje: wszystkie obwody obsługujące pomieszczenie z wanną lub natryskiem oraz obwody tylko przez nie przechodzące (PN-HD 60364-7-701), gniazda do 32 A przeznaczone do użytku ogólnego i obwody opraw oświetleniowych w lokalu mieszkalnym (PN-HD 60364-4-41:2017-09, pkt 411.3.3 i 411.3.4). Uwaga: WT przywołują wycofaną edycję z 2009 roku, w której próg dla gniazd wynosił 20 A i istniał wyjątek dla gniazd pod nadzorem osób wykwalifikowanych.
- Typ AC, A czy B?
- Typ dobiera się według KSZTAŁTU prądu różnicowego, jaki może wystąpić w obwodzie (PN-HD 60364-5-53 pkt 531.2.3.3.1), a nie według nazwy odbiornika. Typ AC reaguje wyłącznie na prąd przemienny sinusoidalny — w obwodzie z zasilaczem impulsowym, płytą indukcyjną, oprawami LED czy pralką potrafi nie wykryć prądu, przed którym ma chronić, więc praktycznym minimum jest typ A. Napęd z falownikiem daje prąd o wyższej częstotliwości i wymaga typu F albo B. Formalnego zakazu stosowania typu AC w Polsce nie ma (mają go Niemcy i Finlandia).
- A punkt ładowania samochodu elektrycznego?
- To osobny przypadek i kalkulator go nie liczy. PN-HD 60364-7-722 wymaga RCD 30 mA na KAŻDY punkt ładowania, przy czym ten wyłącznik nie może chronić innych odbiorników, a przed składową stałą zabezpiecza się typem B albo typem A lub F w połączeniu z urządzeniem RDC-DD wg IEC 62955.
- Co, gdy dobrany wyłącznik przekracza obciążalność przewodu?
- Trzeba zwiększyć przekrój przewodu albo rozdzielić obwód. Dobranie większego wyłącznika do zbyt cienkiego przewodu znosi ochronę przeciążeniową — przewód może się grzać, a zabezpieczenie tego nie zauważy.
Zabezpieczenie dobrane. Zostaje papier.
teodo zbiera pozycje w ofertę, a po robocie drukuje protokół odbioru z pomiarami. 14 dni za darmo, bez karty.